Skip to main content

Website voor franciscaanse spiritualiteit en missionaire evangelisatie

fotogalerij van het klooster

Het klooster

Gebruikerslogin

CAPTCHA
Deze vraag is een test om automatische inschrijvingen te weren.
Vul het lege veld in

EEN NIEUWE SCHOOLSTRIJD (2)

april 8, 2014 door Hugo Vanheeswijck

In een vorige bijdrage hebben we geïnformeerd over een debat - sommigen spreken van schoolstrijd - dat binnen het katholiek onderwijsnet gevoerd wordt. In dit nummer gaan we dieper in op de uitdagingen die er vanuit de samenleving en haar muiticultureel karakter afkomen op katholieke opvoeding en onderwijs.



Veranderende samenleving
In het onlangs verschenen boek 'De seculiere samenleving' stelt Patriek Loobuyck dat ..."De reflectie over de plaats van religie in de publieke en politieke ruimte moet niet alleen gebeuren vanuit het perspectief van de overheid, maar ook vanuit de religie zelf. Zowel de democratische rechtsstaat als de religie moeten kritisch bij zichzelf te rade gaan op welke manier ze de plaats van religie in een seculiere context houdbaar achten... "
Of zoals Mark Van De Voorde onlangs schreef: "Vandaag is het begrip diversiteit anders: ... vandaag wordt onze samenleving geconfronteerd met levensbeschouwingen die hun wortels hebben in een nietwesterse, niet-Europese cultuur. Maar die diversiteit is een feit, een onomkeerbaar feit. De vraag is niet: willen we diversiteit? De vraag is veeleer: hoe gaan we ermee om...?"
In minder geleerde woorden: als gelovigen moeten we geen angst hebben voor anders- of nietgelovigen, voor loges of andere ideologisch georganiseerde clubs, voor een staat die vijandig zou staan tegenover ons geloof. .. Integendeel. Best gaan we met elke ander(s denkende) in dialoog over de plaats en betekenis van onze geloofsbelijdenis en de daaraan gekoppelde waarden, normen, woorden en daden. Zulk een dialoog dient gebaseerd te zijn op reflectie rond de eigen identiteit en hoe deze te beleven in een samenleving die voortdurend evolueert.
We moeten durven bestaande structuren - vormen - waarin geloofsinhouden soms eeuwenlang werden uitgedrukt, in vraag te stellen. In een veranderende wereld dient niet de inhoud van de boodschap gewijzigd, maar wel de wijze waarop deze boodschap gebracht, onderwezen en geëvangeliseerd wordt.
Ook de wijze waarop het katholiek onderwijs 6o jaren geleden georganiseerd werd, hoeft dus niet voor altijd zo te zijn.
Katholieke opvoedingsprojecten kregen eeuwen geleden vorm in congregationele scholen en hebben de nodige kwalitatieve vruchten opgeleverd en doen dat nog. Maar de vormgeving van destijds dient in een gewijzigde cultuur - die overigens én muiticultureel en dus ook multilevensbeschouwelijk van aard isvatbaar te zijn voor vernieuwing en verandering. Ook al vervull(d)en paus Benedictus en paus Franciscus hetzelfde Petrus ambt, er is geen kerkelijk dogma dat voorschrijft dat zij dezelfde kledij moeten dragen, in hetzelfde huis moeten wonen en met dezelfde pausmobiel moeten rijden. Meer nog en belangrijker: als gelovige christenen moeten wij ons durven afvragen of de inspiratie en bron van een aantal waarden en normen, rituelen en gewoontes, organisaties en netwerken wel de navolging van Christus is of misschien eerder het cultuur christendom waarover Loobuyck schrijft in het reeds vermelde boek. " ... Nu blijkt Vlaanderen voor twee derde uit cultuurchristenen te bestaan: ze vinden de christelijke waarden belangrijk, erkennen de waarde van bepaalde onderdelen van de christelijke traditie en laten hun kinderen katholieke godsdienst volgen, maar ze hebben voor het overige niets meer met de kerk en de bijhorende godsdienstige beleving te maken .. in Vlaanderen is... de groep die getypeerd kan worden door 'belonging without believing' veel groter: de groep cultuurchristenen die zichzelf nog katholiek noemt maar er geen religieuze praktijk meer op nahoudt ...."

Narrativiteit, incarnatie:
CHRISTUS ONTMOETEN


Heel vaak hoor je zeggen:: het verhaal van de christelijke boodschap dient vertaald en verteld te worden in woorden en beelden die passen bij het 'hier en nu'. Immers, scholen worden bevolkt door 'kinderen van hun tijd'. Het is zeker gepast en waardevol om de verhalen over de heilige Angela de Merici, Don Bosco of de zalige priester Poppe te vertellen om op deze wijze te focussen op de inspiratie die aan de basis ligt van congregationele opvoedingsprojecten en van het open inrichten van katholieke scholen.
Maar gaat het niet om meer dan een verhaal, om meer dan 'narrativiteit', het modewoord bij uitstek in antropologische, pedagogische, theologische-en andere academische kringen' Is de kern van de christelijke boodschap niet eerder Iemand dan iets? Gaat het in de christelijke geloofstraditie niet om meer dan enkel doorvertellen van een verhaal? Gaat het niet eerder om een geïncarneerde heilsboodschap?
Wij zouden nooit kunnen weten wie of wat wij in waarheid zijn, wanneer het ons niet geopenbaard zou zijn door Gods Zoon die mens geworden is. "Ecce homo - ziehier de mens", Evenmin zouden wij nooit kunnen weten wie God in waarheid is indien wij zijn liefde niet ontmoeten in diezelfde Zoon Gods: 'Ecce Deus - Ziehier God'. Met andere woorden; het christendom is niet zo maar een 'groot verhaal' naast andere. Het christelijk heil voltrekt zich in een gebeurtenis, in God die mens geworden is. De christelijke godsdienst is veel meer dan een groot verhaal, een alomvattend zingevingssysteem, een verzameling van riten en symbolen, een vorm van spiritualiteit zoals er ook andere zijn, een ethiek die fungeert om de wereld voor individuen en groepen leefbaar te houden ... Het christendom is meer want christenen belijden te geloven in een God die handelt in de tijd, die zelf in de geschiedenis binnentreedt... In het christendom gaat het om een relatie, een ontmoeting. Het fundament van katholiek leren en leven is geen theorie maar wel een ontmoeting.
In een pluralistische samenleving waarin er geen overtuiging die allen samenhoudt meer bestaat, maar waarin aan alle levensbeschouwingen dezelfde rechten en gelijke kansen geboden worden, kiest de mens niet langer voor het christelijk geloof door sociale druk of maatschappelijke dwang, maar kan hij in alle vrijheid opteren Christus na te volgen of niet. En dit navolgen gebeurt niet alleen. Wij moeten samen Kerk vormen en in dialoog met anderen - zonder uitsluiting - katholiek onderwijs trachten te realiseren. Ik weiger mee te stappen in het discours van de pleitbezorgers van een 'katholieke school van katholieken en enkel voor katholieken'. De happy holy few zijn immers niet van noch in deze wereld. Hetzelfde geldt voor het katholiek onderwijsnet.
Moeten wij de school nog langer in de kerkelijke structuren brengen of is het niet tijd om de Kerk met hoofdletter binnen te brengen in het onderwijs?' Met andere woorden: Structuur in dienst van evangelisering en niet omgekeerd.
« ... Kerkleiders blozen van verlegenheid omdat ze niet goed weten hoe ze hun boodschap kwijt kunnen, hun standpunten dienen te verkondigen en hoe ze zich buiten de veilige kerkmuren moeten gedragen, .. Katholieken hoeven zich niet te schamen voor hun geloof, opinie en daden. integendeel !Daartoe dient de kerkelijke overheid zichzelf en de hele kerkwerking te durven hervormen waar nodig is . De spiegel van de eigen kerntaken en de uitdagingen die vanuit de maatschappij op haar afkomen, zijn in dit opzicht van groot belang. Zo kan de kerk zelf gezonder worden », schrijft de theoloog Jürgen Mettepenningen in zijn boek : 'De Kerk bloost. Pleidooi voor een gedurfder beleid.'
Het gaat toch om de kern van ons bestaan, om het diepste verlangen van ieder kind en elke mens: verlangen naar geluk en verlossing. Zou het er dan ook voor het katholiek onderwijs niet in de eerste plaats op aankomen, aan leerlingen de werkelijkheid te leren zien, zoals we die kennen uit de Openbaring? Want de waarheid, waaraan het in ons leren en leven vaak ontbreekt, is niet iets maar Iemand. Christus is het Antwoord en laten we - op verdraagzame maar ook duidelijke wijze - in alle scholen dan ook wegwijzers naar Christus worden. Geen nieuwe schoolstrijd maar wel nieuwe evangeiisering in alle scholen én met respect voor de vrije keuze van elke mens hierin wel of niet mee te gaan.

Hugo Vanheeswijck

Premium Drupal Themes by Adaptivethemes